Coğrafya
 |
Yeri
Kıbrıs, 9.251 km2 lik alanı
ile Akdenizin üçüncü büyük adasıdır ve Akdenizin
kuzeydoğusunda bulunur. Ada Türkiye'nin 64 km güneyinde,
Suriye'nin 96 km batısında, Mısır'ın 400 km kuzeyinde ve
Yunanistan anakarasının yaklaşık 770 km güneydoğusunda
bulunur. Kıyılarının toplam uzunluğu 780 km'yi
bulur.
Yüzey
Şekilleri
Adanın kuzeyinde kıyıya çok yakın uzanan
ve beş tepeli görünümünden dolayı Beşparmak Dağları olarak
adlandırılan dağlar bulunur. Kıyıya paralel olarak 160 km
boyunca uzanan bu dağlar Akdenizin doğusundaki büyük
Alp-Himalaya zincirinin en güney ucunu oluşturur. Güneyde ise
Troodos Dağları (Karlıdağ) bulunur. Bu dağların en yüksek
noktası olan Olmypos dağı 1.951 m yüksekliğindedir. Adanın iç
tarafında ise Mesarya olarak ta bilinen İçova bulunur. Yarısı
sulanan bu ova adanın temel tahıl üretim alanıdır.
Akarsular ve
İklim
Adanın bütün önemli ırmakları Troodos
dağlarından doğar. En büyükleri olan Kanlı Dere Gazimağusa
Körfezine, Karyoti Irmağı Güzelyurt Körfezin, Kuris Irmağı ise
Episkopi Körfezine dökülür.
Kıbrıs'ta Akdeniz iklimi
hüküm sürer. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise ılık ve
yağışlıdır. Yıllık ortalama yağış miktarı 500 mm'dir. En düşük
ortalama 350 mm ile Lefkoşa'da, en yüksek ortalama ise 1025 mm
ile Olympos dağında görülür. Ortalama sıcaklıklar ise yazları
20-30 °C, kışları ise 5-15 °C arasında değişir.
Bitki Örtüsü
Adanın kuzey kıyısı
boyunca yaprak dökmeyen ağaçlarla kaplı verimli bir ova
vardır. Burada ayrıca zeytin, keçiboynuzu, portakal, limon ve
greyfurt ağaçları yetişir. Troodos Dağları çam, meşe, servi ve
sedir ormanlarıyla kaplıdır. Güney ve batıdaki dağ
yamaçlarında üzüm bağları uzanır. Sonbaharla ilkbahar arasında
İçova çok bol yetişen kır çiçekleri, çalılık ve fundalarıyla
yemyeşil ve renkli bir görünüm alır. Ayrıca okaliptus, akasya,
selvi ve çam ağaçlarının birçok türünün görüldüğü ormanlık
kesimler vardır. Adanın batı ucunda, Güzelyurt çevresindeki
alanlarda portakal bahçeleri bulunur.
Nüfus
Adanın toplam nüfusu
yaklaşık olarak 900.000 kadardır. Bu nüfusun yaklaşık 200.000
kadarı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde, geri kalan 700.000
kadarı ise Rum tarafında yaşamaktadır. En büyük şehir iki
kesimin de başkenti olan Lefkoşa'dır. Lefkoşa'nın toplam
nüfusu 250 000 kadardır. Lefkoşa, ortasında bulunan bir hat
ile Türk ve Rum kesimini ayırmaktadır. Limasol ise yaklaşık
150 000 kişilik nüfusu ile Lefkoşa'dan sonra adadaki ikinci
büyük kenttir.
Doğal
Kaynaklar
Adanın en önemli doğal kaynağı bakırdır.
Bakır'ın bir çok dildeki karşılığının (copper, Kupfer, cuivre,
cobre) Kıbrıs'tan geldiği bilinmektedir. En önemli bakır
kaynakları Türk tarafındaki Gemikonağı yakınındadır. Adada
bakırdan başka demir sülfürü, asbest ve kromda
çıkarılmaktadır.
Arkeoloji ve
Sanat
Kıbrıs coğrafi konumu nedeniyle Yakındoğu ve
Ege uygarlıkları arasında bir köprü oluşturmaktadır. Kıbrıs
sanatında bu uygarlıkların etkileri yerel geleneklerle
kaynaşmış özgün bir yaratıcılığa dönüşmüştür.
Kıbrıs
tarihinde etkin olan uygarlıklar burada çeşitli eserler
bırakmışlardır. Bu uygarlıklar arasında Yunan, Mısır, Asur,
Pers uygarlıkları sayılabilir. Ortaçağ sıralarında adaya hakim
olan Batı uygarlığı da adaya çeşitli eserler, özellikle
kiliseler bırakmıştır. Osmanlılar zamanında bu kiliselerin bir
kısmı camiye dönüştürülmüş, bir kısmına ise dokunulmamıştır.
Ayrıca gene bu dönemde çeşitli camiler, türbeler, tekkeler,
hamamlar, hanlar, konaklar ve kaleler inşa edilmiştir. Bu
özellikleri ile Kıbrıs bir uygarlıklar harmanı gibidir.